Chuyển đến nội dung chính

Cây cỏ gấu

Cây cỏ gấu còn có tên gọi khác là củ gấu, hương phụ (một vị thuốc rất nổi tiếng trong y học cổ truyền).

Tên khoa học
Cyperus rotundus L. Thuộc họ cói

Khu vực phân bố
Cây cỏ gấu mọc hoang ở khắp các tỉnh đồng bằng nước ta. Nhiều nhất là quanh các bờ ruộng hay ven đê, đặc biệt vào mùa đông hanh khô có rất nhiều cây cỏ gấu mọc hoang.

Ở nước ta cây cỏ gấu được coi là một loại cỏ dại gây hại đối với mùa màng đặc biệt là những người nông dân trồng cây lương thực. Cây cỏ gấu có hệ rễ phát triển thành dạng củ, các loại thuốc diệt cỏ hầu như đều không thể diệt trừ tận gốc loài cỏ dại này, bởi vì các loại thuốc diệt cỏ chỉ có tác dụng làm cháy phần lá, phần củ trong lòng đất thì hầu như không thể diệt bỏ hoàn toàn.

Cách đây khoảng 2 năm đã có một hiện tượng đặc biệt đó là: Thương lái Trung Quốc tiến hành thu mua cây cỏ gấu với số lượng cực lớn tại một số tỉnh miền Bắc nước ta. Họ mua tới hàng trăm tấn cỏ khô với giá bán khá cao để về chế dược liệu. Điều này đủ biết tầm quan trọng của vị thuốc này trong nền y học Trung Hoa.

Bộ phận dùng
Toàn cây cỏ gấu bao gồm lá, thân cây và rễ cây đều được dùng làm thuốc.

Cách chế biến và thu hái
Cây được thu hái quanh năm, nhiều nhất vào mùa đông. Người dân thường mang theo một chiếc xẻng sau đó đào cả mảng đất lên, rũ sạch đất để lấy toàn bộ cây cỏ gấu kể cả lá, củ và rễ.
Cách chế biến đơn giản là về rửa thật sạch phơi khô để làm thuốc.
Ngoài ra dân gian còn một cách chế biến khác, cách làm như sau: Cỏ gấu đào về được rũ sạch đất, phơi khô. Khi cây vừa khô phần lá (củ còn tươi) thì người ta xếp thành từng đống rồi châm lửa đốt. Toàn bộ phần lá và phần rễ sẽ bị cháy hết còn trơ lại phần củ. Người ta lấy phần củ này về rửa thật sạch sau đó phơi khô để làm thuốc.

Thành phần hóa học
Trong cỏ gấu người ta tìm thấy một lượng lớn tinh dầu. Ngoài ra còn có một số hợp chất khác.

Tính vị
Cỏ gấu có vị hơi cay, hơi đắng. Vào 2 kinh can và tam tiêu.

* Công dụng của cây cỏ gấu
Tuy mang tiếng là một loài cỏ dại gây hại đối với mùa màng, xong cỏ gấu cũng là một loài cây mang lại những lợi ích rất thiết thực đối với đời sống của chúng ta. Theo kinh nghiệm dân gian cỏ gấu là một vị thuốc được sử dụng rất rộng rãi trong dân gian với tên gọi “Hương phụ”, vị thuốc có một số tác dụng chính như sau:
Điều trị kinh nguyệt không đều
Điều trị bạch đới, khí hư
Giúp bà bàu dễ sinh nở
Điều trị viêm cổ tử cung mãn tính
Tăng cường tiêu hóa, điều trị đầy bụng, khó tiêu
Điều trị đau dạ dày do thần kinh suy nhược, mất ngủ

Cách dùng, liều dùng
Điều trị kinh nguyệt không đều, khí hư bạch đới, đau bụng kinh, khó đẻ: Hương phụ 8g, ngải cứu 8g, ích mẫu 10g, bạch đồng nữ (mò hoa trắng) 10g. Các vị thuốc rửa sạch, đau với 600ml nước. Đun sôi nhỏ lửa trong 30 phút, rồi chắt nước ra uống trong ngày. Có thể thêm chút đường cho rễ uống.
Điều trị viêm cổ tử cung mãn tính: Cây cỏ gấu 8g, lá xạ đen 15g, trinh nữ hoàng cung 5g. Đun với 800ml nước uống trong ngày.
Điều trị khó tiêu, đầy hơi: Lá, củ hương phụ khô rửa sạch. Hãm nước sôi uống sau bữa ăn.
Điều trị đau dạ dày do mất ngủ: Cỏ gấu 10g, dạ cẩm 10g. Đun với 800ml nước uống hàng ngày.
Nguồn: Tổng hợp online

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ngũ gia bì, cây chân chim (lá lằng)

Tên khác của Ngũ gia bì
Ngũ gia bì còn có tên gọi là Cây chân chim ( cùng họ với Nhân sâm ), một số địa phương miền núi phí Bắc còn gọi là : Cây lá lằng, cây đáng, cây chân vịt, Sâm nam, may tảng …
Tên khoa học
Acanthopanax aculeatus Seem.

Khu vực phân bố
Ở Việt nam Cây ngũ gia bì (chân chim) thường mọc hoang dại ở khắp các sườn đồi từ Bắc trí Nam, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía bắc.
Ở tỉnh Hòa Bình cây chân chim mọc rất nhiều ở sườn đồi và ven suối.
Bộ phận dùng Điểm đặc biệt của Ngũ gia bì, chân chim là không sử dụng toàn bộ thân làm thuốc. Mà chỉ dùng vỏ của thân, vỏ của rễ và rễ nhỏ để dùng làm thuốc Ngoài ra lá cũng được dùng làm thuốc điều trị sưng đau. Cách chế biến và thu hái Cách chế biến đơn giản nhất là rửa sạch đất cát, bóc lấy vỏ hoặc thái mỏng nếu lá rễ nhỏ, rồi phơi hoặc sao khô. Thành phần hóa học Trong cây thuốc có các hoạt chất: Saponin, tanin, tinh dầu. Tính vị Ngũ gia bì có vị đắng chát, tính mát
* Công dụng Tác dụng làm vị thuốc bồi bổ cơ thể Tác dụng điều trị cảm số…

Ngũ vị tử

Ngũ vị tử là một vị thuốc rất đặc biệt, có đủ 5 vị đó là: Ngọt, đắng, chua, cay, mặn nên được y học cổ truyền gọi lới tên “Ngũ vị tử” ý chỉ loại hạt có tới 5 mùi vị.

Tên khoa học
Schisandra sinensis Baill. Thuộc họ ngũ vị tử.

Khu vực phân bố
Cây ngũ vị tử (Schisandra sinensis Baill) không có ở Việt Nam. Cây chỉ mọc ở một số nước xứ lạnh như: Trung Quốc, Nga, Mông Cổ, Hàn Quốc, Nhật Bản.

Hiện nay ở Việt Nam có một loại ngũ vị tử được gọi là ngũ vị tử nam, ở nước ta cây này thường được người dân gọi là cây nắm cơm, cây na rừng, quả chí chuôn chua. Các bạn tham khảo thêm về vị thuốc này tại đây.

Bộ phận dùng
Quả là bộ phận được dùng làm thuốc.

Cách chế biến và thu hái
Mùa quả chín vào tháng 9 tháng 10 hàng năm, người ta hái quả về nhặt bỏ cuống, đem phơi hay sấy khô để làm thuốc.

Thành phần hóa học
Trong quả có chứa axit xitric, axit malic, axit tactric, vitamin C, schizandrin, đường, tanin, ngoài ra trong quả còn chứa rất nhiều khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Tính vị Ngũ vị tử có vị ngọt, đắ…

Nấm phục linh thiên

Nấm phục linh thiên là một loại dược thảo cực hiếm, loại nấm này mới được phát hiện sử dụng một vài năm gần đây ở Việt Nam và được gọi với tên nấm phục linh thiên. Ngoài ra nấm còn có tên gọi là phục linh thần (phục thần), phục linh bì, xích phục linh.

Người ta phân ra làm 2 loại nấm phục linh là: Phục linh thần và phục linh thiên:

Phục linh thần: là loại nấm phục linh mọc ở từ rễ một loại cây họ thông có tên cây vân sam
Phục linh thiên: là loại nấm phục linh mọc ra từ ngọn cây vân sam.
Tên khoa học
Poria cocos Wolf. Thuộc họ nấm lỗ

Khu vực phân bố
Loài nấm này cực hiếm, ở nước ta mới có một vài nơi phát hiện được loại nấm này. Nơi phát hiện nhiều nấm phục linh là dãy Hoàng Liên Sơn (Nơi có những cánh rừng cổ thụ hàng ngàn năm), ngoài ra nấm phục linh còn được tìm thấy ở vùng núi của tỉnh Lâm Đồng, Đà Nẵng.

Bộ phận dùng
Bộ phận dùng là phần nấm mọc ra từ ngọn cây vân sam. Nấm này càng lớn thì càng có giá trị, hiện nay kỷ lục củ nấm phục linh thiên có kích thước lớn nhất là 14kg tại Yên …